Yola Düşen Taş Hikayesi
Bir adam sabah evinden çıkar ve yolunun ortasında duran kocaman bir taş görür. Taş yolu tamamen kapatmıştır.
Adam taşı tek başına kaldıramayacağını anlayınca bir çözüm aramaya başlar.
Adam, güçlü kuvvetli bir işçiyle karşılaşır ve taşı kaldırması karşılığında ona ücret ödemeyi teklif eder.
İşçi teklifi kabul eder ve işe koyulur.
Adam işine gider. İşçi ise gün boyunca taşı itmeye, altına kaldıraç yerleştirmeye ve farklı yöntemlerle hareket ettirmeye çalışır. Ancak taş yerinden kıpırdamaz.
İşçi, bütün gücünü harcayarak bitkin düşer.
Adam akşam eve döndüğünde taşın hâlâ aynı yerde durduğunu görür. İşçiyi kayanın yanında bitkin hâlde bulur.
Adam, işin tamamlanmadığını söyleyerek ücret ödemeyi reddeder.
İşçi, bütün gün çalıştığını ve çok yorulduğunu söyleyerek ücretini hak ettiğini savunur.
Günlük hayatımızda iş kelimesini sıklıkla kullanırız.
Örneğin yarın işe gideceğim inşallah, Çok işim var bugün gibi kelimeleri duymuşuzdur.
Acaba günlük hayatta kullandığımız iş kelimesi ile fiziksel anlamda kullanılan iş kelimesi aynı mıdır?
Fiziksel İş Nedir?
Bir cisme kuvvet uyguladığımızda eğer o cismi kuvvetin yönüne doğru hareket ettirebilirsek iş yapmış sayılırız.
Mesela aşağıdaki örnekte bir cisme kuvvet uygulanmış ve cisim kuvvetin uygulandığı tarafa hareket etmiştir. Bu durumda o kişi iş yapmış sayılır.
Buna benzer olarak, alışveriş arabasını ittiren veya çeken bir kişi, topa yukarı yönlü kuvvet uygulayıp topu yukarı fırlatan çocuk birer iş yapmış sayılır çünkü bunlar hem kuvvet uygulamış hem de cisim kuvvetin uygulama yönüne doğru hareket etmiştir.
Peki cisimlere sadece kuvvet uygulamak iş yapmamız için yeterli midir?
Örneğin eşeğini çekmeye çalışan fakat bunu başaramayan biri de iş yapmış sayılır mı?
Bu kişi eşeğe kuvvet uyguladığı halde eşeğin yerini değiştirmediği için iş yapmış sayılmaz.
Bununla beraber cisme uygulanan kuvvetin cismi ne kadar uzaklığa taşıdığı da önemlidir örnek verecek olursak, bir kuvvetin cismi 2 metre uzağa götürdüğünde yaptığı iş, 1 metre uzaklığa götürdüğünde yaptığı işin iki katıdır.
Yani cismin taşındığı mesafe işin büyüklüğünü belirler.
Fiziksel anlamda iş yapmak için enerji harcamak gerektiği için iş birimi de enerji birimi olan joule’dir. 1 N kuvvet altında 1 metre yol alan cismin yaptığı iş 1 joule’dir.
Joule, kısaca J harfi ile gösterilir.
- 1
Özetle
- Bir cisme kuvvet uygulayıp cismi kuvvet doğrultusunda hareket ettirdiğimizde fiziksel anlamda iş yapmış oluruz.
- İşin birimi joule’dir ve J harfi ile gösterilir. 1 N kuvvet altında 1 m yol alındığında yapılan iş 1 J olur.
- Cisme uyguladığımız kuvvet arttıkça iş de artmaktadır.
- Cismin aldığı mesafe arttıkça iş artar.